İsrail/Lübnan-İran çatışmaları ve ateşkes

İsrail-Lübnan Ateşkesi: 10 Günlük Kırılgan Dönem ve Diplomasi Arayışı

İsrail ile Lübnan arasında varılan 10 günlük ateşkes, yalnızca sahadaki çatışmaları geçici olarak durdurmayı değil, aynı zamanda daha geniş bir diplomatik sürecin kapısını aralamayı hedefliyor.

Ancak anlaşmanın hazırlanış biçimi ve içeriği, daha en baştan ciddi soru işaretlerini beraberinde getirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun güvenlik kabinesini son dakika bilgilendirmesi, sürecin kurumsal işleyişine dair tartışmaları alevlendirirken, Hizbullah’ın doğrudan masada yer almaması ateşkesin sürdürülebilirliğine ilişkin belirsizlikleri artırıyor.

ABD’nin arabuluculuğunda şekillenen bu kırılgan denge, bölgesel güç hesaplarının gölgesinde kalıcı bir barışa dönüşüp dönüşmeyeceği sorusunu gündeme getiriyor.

ABD Başkanı Donald Trump, tarafların 10 günlük ateşkeste anlaşmaya vardığını dün açıkladı. Times of Israel’in aktardığına göre Netanyahu, Trump’ın açıklamasından kısa süre önce güvenlik kabinesi üyelerine acil toplantı mesajı gönderdi.

Yetkililere telefonla yapılan bilgilendirmelerin yalnızca 5 dakika öncesine dayandığı, bazı kabine üyelerinin ise ateşkes hakkında görüşlerinin alınmadığı ve oylama yapılmadığı iddia edildi. Ayrıca bazı yetkililerin süreci Trump’ın açıklamasıyla öğrendiği belirtildi.

Netanyahu ise yaptığı açıklamada mutabakatı kabul ettiklerini ifade ederken, Lübnan’ın güneyinden İsrail askerlerinin çekilmeyeceğini vurguladı. İsrail lideri, 10 günlük sürecin Tel Aviv ve Beyrut heyetlerinin Washington’da yürüttüğü görüşmelerde ele alınan çerçeveyi ilerletmek için kullanılacağını söyledi.

İsrail iç siyasetinde ise ateşkese yönelik eleştiriler dikkat çekti. Ana muhalefet partisi Yesh Atid lideri Yair Lapid, hükümeti Hizbullah karşısında verilen sözleri yerine getirmemekle eleştirirken, Yisrael Beiteinu lideri Avigdor Liberman ateşkesi “kuzey halkına ihanet” olarak nitelendirdi. Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise ateşkesin doğru bir adım olduğunu belirtmekle birlikte, kararın dış baskılarla alınmasına tepki gösterdi.

Lübnan tarafında ise kamuoyunda karışık tepkiler öne çıkıyor. Güneydeki köylerinden zorla göç ettirilen bazı vatandaşlar müzakerelerin kendilerini temsil etmediğini savunurken, bazı Beyrut sakinleri ise savaşın yıkıcı etkileri nedeniyle görüşmelerin kendi çıkarlarına hizmet edebileceğini dile getiriyor.

BBC analizinde ise İsrail kamuoyunda ateşkese yönelik temkinli bir yaklaşım olduğu, anlaşmanın Hizbullah’la çatışmadan çıkış yolu olarak görülmediği ifade ediliyor. Pek çok İsraillinin süreci, hükümetin Washington baskılarına uyum sağladığının bir göstergesi olarak değerlendirdiği aktarılıyor.

Öte yandan İran, ABD ile ateşkes görüşmelerinin yeniden başlaması için Lübnan’daki çatışmaların durdurulmasını şart koşmuştu. ABD Başkanı Trump ise ateşkesin ardından İran’la yürütülen gerilimin de kısa sürede sona erebileceğini öne sürdü.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, anlaşmanın Hizbullah’ın “direniş ekseni” sayesinde mümkün olduğunu savunurken, temkinli yaklaşım çağrısı yaptı.

Wall Street Journal ise Hizbullah’ın sürece doğrudan dahil edilmemesinin, ateşkesin kalıcı hale gelmesini zorlaştırabileceğine dikkat çekti. Trump yönetiminin bu 10 günlük mutabakatı İran’la müzakereleri ilerletmek için bir zemin olarak kullanmak istediği değerlendiriliyor.